Η ηλεκτρονική υπογραφή αποτελεί βασικό εργαλείο για την ασφαλή διακίνηση και υπογραφή ηλεκτρονικών εγγράφων. Με τη χρήση κρυπτογραφικών μηχανισμών μπορεί να διασφαλίσει την ταυτότητα του υπογράφοντος και την ακεραιότητα του εγγράφου, επιτρέποντας παράλληλα να διαπιστωθεί εάν το περιεχόμενό του έχει μεταβληθεί μετά την υπογραφή. Ως εκ τούτου, η ικανότητα να ελέγχουμε την εγκυρότητα μιας ηλεκτρονικής υπογραφής είναι μια βασική ψηφιακή δεξιότητα για πολίτες, επαγγελματίες και δημοσίους υπαλλήλους.
Τι είναι η Εγκεκριμένη Ηλεκτρονική Υπογραφή (QES)
Ιδιαίτερη σημασία έχει η Εγκεκριμένη Ηλεκτρονική Υπογραφή (Qualified Electronic Signature – QES). Σύμφωνα με τον Κανονισμό eIDAS, η εγκεκριμένη ηλεκτρονική υπογραφή έχει νομική ισχύ ισοδύναμη με εκείνη της ιδιόχειρης υπογραφής. Το σχετικό θεσμικό πλαίσιο στην Ελλάδα συμπληρώνεται από τον ν. 4727/2020.
Τι ελέγχουμε σε ένα ηλεκτρονικά υπογεγραμμένο έγγραφο
Η ύπαρξη μιας ορατής υπογραφής πάνω σε ένα PDF δεν αρκεί από μόνη της για να αποδείξει ότι πρόκειται για έγκυρη εγκεκριμένη ηλεκτρονική υπογραφή. Με τον ηλεκτρονικό έλεγχο μπορούμε να επαληθεύσουμε:
- Ποιος υπέγραψε το έγγραφο (ταυτότητα υπογράφοντος),
- Αν το πιστοποιητικό προέρχεται από εγκεκριμένο πάροχο υπηρεσιών εμπιστοσύνης (ο πάροχος αυτός παρέχει μία ή περισσότερες εγκεκριμένες υπηρεσίες εμπιστοσύνης και έχει αναγνωριστεί ως τέτοιος από την Εθνική Επιτροπή Τηλεπικοινωνιών και Ταχυδρομείων – Ε.Ε.Τ.Τ.),
- Αν το έγγραφο έχει τροποποιηθεί μετά την υπογραφή,
- Αν υπάρχει ηλεκτρονική χρονοσήμανση και ποια στοιχεία συνδέονται με τον χρόνο υπογραφής. Η χρονοσήμανση προσθέτει ένα σημαντικό επίπεδο αξιοπιστίας, καθώς συνδέει ηλεκτρονικά τα δεδομένα με συγκεκριμένο χρόνο.
Πώς γίνεται ο έλεγχος – 3 πρακτικοί τρόποι
1) Οδηγός της ΑΠΕΔ (Αρχή Πιστοποίησης Ελληνικού Δημοσίου)
Η Αρχή Πιστοποίησης του Ελληνικού Δημοσίου (ΑΠΕΔ) διαθέτει ειδικό οδηγό για τον έλεγχο εγκυρότητας Εγκεκριμένης Ηλεκτρονικής Υπογραφής και Εγκεκριμένης Χρονοσήμανσης που είναι διαθέσιμος εδώ: «Οδηγός ελέγχου εγκυρότητας Εγκεκριμένης Ηλεκτρονικής Υπογραφής – ΑΠΕΔ».
2) Εργαλείο επικύρωσης της Ευρωπαϊκής Επιτροπής (DSS)
Ο έλεγχος μπορεί επίσης να πραγματοποιηθεί μέσω του εργαλείου επικύρωσης ηλεκτρονικών υπογραφών της Ευρωπαϊκής Επιτροπής (https://ec.europa.eu/cefdigital/DSS/webapp-demo/validation). Ο χρήστης ανεβάζει το υπογεγραμμένο αρχείο και λαμβάνει τα αποτελέσματα επικύρωσης. Στην Simple Report (Απλή Αναφορά) εμφανίζονται, μεταξύ άλλων, το συνολικό αποτέλεσμα του ελέγχου, το όνομα που συνοδεύει την υπογραφή, τα πιστοποιητικά που χρησιμοποιήθηκαν, καθώς και πληροφορίες για τη χρονοσήμανση.
3) Adobe Acrobat Reader (για PDF)
Εναλλακτικά, για αρχεία PDF ο έλεγχος μπορεί να πραγματοποιηθεί και μέσω του Adobe Acrobat Reader, όπου είναι δυνατό να εξεταστούν τόσο η κατάσταση της ηλεκτρονικής υπογραφής όσο και τα στοιχεία της χρονοσήμανσης.
Εκπαιδευτικό υλικό βήμα προς βήμα
Για όσους επιθυμούν αναλυτική καθοδήγηση, η επιμορφωτική πύλη «Μάθε το gov.gr» διαθέτει ειδικό εκπαιδευτικό υλικό για τον έλεγχο εγκυρότητας ηλεκτρονικών υπογραφών και σφραγίδων, καλύπτοντας τόσο το θεσμικό πλαίσιο όσο και πρακτικά βήματα υλοποίησης του ελέγχου.
Πού εντάσσεται αυτή η ψηφιακή δεξιότητα
Ο έλεγχος ηλεκτρονικών υπογραφών εμπίπτει στις ψηφιακές δεξιότητες που αφορούν:
- την ασφάλεια και την προστασία των δεδομένων (κυβερνοασφάλεια στην καθημερινή χρήση),
- τη δημιουργία και τη διαχείριση ψηφιακού περιεχομένου με νομική εγκυρότητα,
- τη χρήση ψηφιακών εργαλείων και υπηρεσιών εμπιστοσύνης (eIDAS, QES).
Κάτω από το πρίσμα του Ευρωπαϊκού Πλαισίου Ψηφιακών Ικανοτήτων DigComp 3.0, τα εργαλεία ελέγχου ηλεκτρονικής υπογραφής εγγράφων συνδέονται με θεματικές όπως προστασία συσκευών, δεδομένων και ταυτότητας, καθώς και ασφαλή χρήση ψηφιακών υπηρεσιών.
