«Ήταν οι καλύτεροι καιροί, ήταν οι χειρότεροι καιροί». Με αυτή τη φράση ξεκίνησε η Πρόεδρος της Ευρωπαϊκής Επιτροπής, Ursula von der Leyen, την ομιλία της για την Κατάσταση της Ευρωπαϊκής Ένωσης (SOTEU) 2026, απευθυνόμενη στα μέλη του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου στο Στρασβούργο, την Τετάρτη 16 Σεπτεμβρίου 2026. Η ετήσια ομιλία της Προέδρου της Ευρωπαϊκής Επιτροπής για την Κατάσταση της Ευρωπαϊκής Ένωσης αποτιμά όσα έχουν επιτευχθεί κατά το προηγούμενο έτος και αναδεικνύει τις βασικές προτεραιότητες της Ένωσης για το επόμενο έτος.
Η αναφορά στον Ντίκενς είναι απολύτως εύστοχη και, σε κάθε περίπτωση, όχι τυχαία: η Ευρώπη βρίσκεται σήμερα εν μέσω μιας περιόδου αναταράξεων, η οποία χαρακτηρίζεται από την πρωτοφανή ταχύτητα εξέλιξης των ψηφιακών τεχνολογιών και των τεχνολογιών αιχμής, καθώς και από ένα ολοένα και πιο αβέβαιο και ταχέως μεταβαλλόμενο γεωπολιτικό περιβάλλον.
Επένδυση στην καινοτομία: κλειδί για το μέλλον
Το κλειδί για τις επενδύσεις στις τεχνολογίες αιχμής, την καινοτομία και την έρευνα είναι να μην αφήσουμε να σταματήσει. Για κάθε 1 ευρώ που επενδύεται στο πρόγραμμα «Ορίζων Ευρώπη», η οικονομία της ΕΕ θα κερδίζει έως και 11 ευρώ έως το 2045.
Η ικανότητα της Ευρώπης να ενεργεί ανεξάρτητα και να παραμένει ανταγωνιστική εξαρτάται από τη διασφάλιση ότι οι τεχνολογίες αυτές όχι μόνο θα αναπτυχθούν στην Ευρώπη, αλλά και θα σχεδιαστούν, θα αναπτυχθούν και θα κατασκευαστούν εδώ. Η πρόεδρος κ. φον ντερ Λάιεν τόνισε διάφορες εν εξελίξει πρωτοβουλίες που υποστηρίζονται από την Επιτροπή και ήδη εργάζονται για την έμπρακτη μετουσίωσή τους:
- Η πρωτοβουλία InvestAI προβλέπεται να κινητοποιήσει 200 δισ. ευρώ σε δημόσιες και ιδιωτικές επενδύσεις.
- Η στρατηγική ApplyAI αποσκοπεί στη στήριξη των ευρωπαϊκών εταιρειών, ώστε να μπορούν να υιοθετήσουν και να επωφεληθούν από την ΤΝ σε βασικούς τομείς: από την προηγμένη κατασκευή στην υγειονομική περίθαλψη.
- Δημιουργία ψηφιακής υποδομής με επίκεντρο την ΕΕ, ώστε να καταστεί δυνατή η παγκόσμια συμμετοχή: 19 εργοστάσια τεχνητής νοημοσύνης έχουν ήδη ξεκινήσει και μια έκκληση για τη δημιουργία των πρώτων γιγα-εργοστασίων τεχνητής νοημοσύνης της Ευρώπης κλείνει στα τέλη Σεπτεμβρίου του 2026. Τα γιγα-εργοστάσια ΤΝ θα επεκτείνουν την υπολογιστική υποδομή που απαιτείται για την εκπαίδευση μοντέλων ΤΝ αιχμής και τη στήριξη της επέκτασης της καινοτομίας.
Αναβάθμιση και επανακατάρτιση δεξιοτήτων: η επίλυση του γρίφου
Η Πρόεδρος von der Leyen επισήμανε ότι στην Ευρώπη η οικονομική πρόοδος και τα κοινωνικά δικαιώματα πρέπει να συμβαδίζουν. Ως εκ τούτου, οι προηγούμενες (και οι μελλοντικές) πρωτοβουλίες της Ευρωπαϊκής Επιτροπής αποσκοπούν στην ενίσχυση όχι μόνο της οικονομικής ευημερίας, αλλά και της ικανότητας των ανθρώπων να ανταποκρίνονται στις προκλήσεις που επιφέρει η ψηφιακή εποχή.
- NextGenerationEU – Το μεγαλύτερο σε ύψος χρηματοδοτικό πρόγραμμα που έχει δρομολογήσει ποτέ η Ευρωπαϊκή Ένωση έχει επιτύχει την εκταμίευση ποσών άνω των 440 δισ. ευρώ, με άμεσο αποτέλεσμα τη δημιουργία θέσεων εργασίας για περισσότερους από 3,5 εκατομμύρια Ευρωπαίους.
- Η στρατηγική Union of Skills (Ένωση Δεξιοτήτων), η οποία δρομολογήθηκε από την Πρόεδρο von der Leyen, έχει ως αποτέλεσμα περισσότερα από 10 εκατομμύρια άτομα να έχουν επωφεληθεί αποκλειστικά από πρωτοβουλίες αναβάθμισης και επανακατάρτισης δεξιοτήτων. Μόνο για το 2025, ο αριθμός αυτός ανέρχεται σε 3,9 εκατομμύρια. Περαιτέρω, η πρωτοβουλία Skills Guarantee (Εγγύηση Δεξιοτήτων) θα βοηθήσει τους εργαζομένους να επανακαταρτιστούν και να απομακρυνθούν από τομείς που έχουν επηρεαστεί από τις ανατρεπτικές επιπτώσεις της ψηφιακής μετάβασης, μετακινούμενοι σε πιο στρατηγικούς τομείς, στους οποίους οι ελλείψεις δεξιοτήτων υποδηλώνουν την ύπαρξη ζήτησης.
- Αυτό σημαίνει περισσότερες επενδύσεις στην αναβάθμιση και την επανακατάρτιση δεξιοτήτων, καθώς και παροχή βοήθειας στις επιχειρήσεις για την προσαρμογή των θέσεων εργασίας κατά την υιοθέτηση της τεχνητής νοημοσύνης.
- Ο Οδικός Χάρτης για την Ποιοτική Απασχόληση (Quality Jobs Roadmap) αποτελεί ένα ακόμη βήμα προς την ίδια κατεύθυνση. Στόχος του Οδικού Χάρτη είναι η υποστήριξη δίκαιων αμοιβών, καλών συνθηκών εργασίας, υψηλών προτύπων υγείας και ασφάλειας, καθώς και ομαλότερων μεταβάσεων μεταξύ θέσεων εργασίας και τομέων δραστηριότητας. Η Πράξη για την Ποιοτική Απασχόληση (Quality Jobs Act) θα βασιστεί σε αυτό το έργο και θα συμβάλει στη διασφάλιση ότι η ανταγωνιστικότητα και η προστασία των εργαζομένων θα εξακολουθήσουν να αλληλοενισχύονται, ενισχύοντας κατ’ αυτόν τον τρόπο τη συνολική ανθεκτικότητα.
Οι δεξιότητες αποτέλεσαν μέρος μιας πολύ ευρύτερης ατζέντας για μια ισχυρότερη και πιο ανεξάρτητη Ευρώπη: η von der Leyen εστίασε επίσης στην ανταγωνιστικότητα και τη βιομηχανική ικανότητα, στις επενδύσεις και την καινοτομία, στην οικονομικά προσιτή καθαρή ενέργεια, στην ενίσχυση των ευρωπαϊκών τεχνολογικών δυνατοτήτων, στην ασφάλεια και την άμυνα, στη στήριξη της Ουκρανίας, στην ανθεκτικότητα απέναντι στην κλιματική αλλαγή, στη μετανάστευση, στη στέγαση και στην προστασία της δημοκρατίας και των θεμελιωδών δικαιωμάτων.
Σε όλες αυτές τις προτεραιότητες, η ομιλία συνέδεσε την ικανότητα της Ευρώπης να ανταγωνίζεται και να προσαρμόζεται με τη δυνατότητά της να διασφαλίζει ότι ο τεχνολογικός μετασχηματισμός μεταφράζεται σε ευκαιρίες για τους ανθρώπους και τις περιφέρειες.
© European Commission – EC Audiovisual Service
Αναδημοσίευση κειμένου: “Europe in transition: skills, AI and jobs at the heart of SOTEU 2026”, Created by Galina MISHEVA, Digital Skills & Jobs Platform.
Επιμέλεια μετάφρασης: Εθνική Συμμαχία για τις Ψηφιακές Δεξιότητες & την Απασχόληση.
