Στις 17 Ιουνίου 2026 η Ευρωπαϊκή Επιτροπή δημοσίευσε την έκδοση 2026 της έκθεσης και της δέσμης μέτρων για την κατάσταση της ψηφιακής δεκαετίας. Σύμφωνα με την έκθεση του 2026, η Ευρώπη σημειώνει πρόοδο στον ψηφιακό μετασχηματισμό των υπηρεσιών, της βιομηχανίας και της κοινωνίας της, με τα θεμελιώδη στοιχεία της ψηφιοποίησης να έχουν πλέον εδραιωθεί. Ωστόσο, απαιτείται μεγαλύτερη προσπάθεια για την κάλυψη των κενών στην υλοποίηση, με ζητήματα όπως η κλίμακα, η ταχύτητα και ο συνολικός συντονισμός να χρήζουν μεγαλύτερης προσοχής. Σημαντικά κενά εξακολουθούν να υφίστανται, ιδίως στις θεμελιώδεις τεχνολογίες, στην υπολογιστική ισχύ, στην κυβερνοασφάλεια, στην υιοθέτηση προηγμένων ψηφιακών τεχνολογιών, καθώς και στις ψηφιακές δεξιότητες και στην ικανότητα κλιμάκωσης.
Οι εποχές κατά τις οποίες ο ψηφιακός μετασχηματισμός αναφερόταν μόνο στο πλαίσιο της καινοτομίας και της αύξησης της παραγωγικότητας έχουν πλέον παρέλθει. Το 2026, φαίνεται να συνδέεται ολοένα και περισσότερο με ζητήματα ανθεκτικότητας, ασφάλειας και δημοκρατίας, καθώς και με τις θεμελιώδεις αξίες της Ευρωπαϊκής Ένωσης. Η έκθεση του 2026 για την κατάσταση της ψηφιακής δεκαετίας, υπογραμμίζει ότι η αντιμετώπιση αυτών των προκλήσεων θα εξαρτηθεί από την επιτυχία μιας εγγενώς ανθρωποκεντρικής διαδικασίας ψηφιακού μετασχηματισμού, η οποία θα στηρίζει βασικές πτυχές που σχετίζονται με την ανταγωνιστικότητα, την ανθεκτικότητα και την ασφάλεια της Ένωσης. Όλα συγκλίνουν στη συνολική φιλοδοξία ενίσχυσης της ευρωπαϊκής τεχνολογικής κυριαρχίας, χωρίς αυτό να γίνει εις βάρος των βασικών συντελεστών που την καθιστούν εφικτή των ανθρώπων.
Χαρτογράφηση της προόδου της ΕΕ το 2025: παρά τη σημαντική πρόοδο, εξακολουθούν να υπάρχουν κενά
Αντί να προβαίνει απλώς σε απολογισμό των πρόσφατων τάσεων, η έκθεση του 2026 για την κατάσταση της ψηφιακής δεκαετίας προχωρά ένα βήμα παραπέρα, εμβαθύνοντας στους διαρθρωτικούς παράγοντες που ωθούν ή παρεμποδίζουν τις ευρωπαϊκές ψηφιακές επιδόσεις, μεταρρυθμίσεις και επενδύσεις. Ένα συμπέρασμα που αντηχεί σε όλη την έκθεση σκιάζει την πρόοδο που έχει σημειωθεί τα τελευταία χρόνια: παρά ορισμένες απτές προόδους που έχουν σημειωθεί από το 2022, ο σημερινός ρυθμός των εξελίξεων παραμένει ανεπαρκής για να φέρει την ΕΕ πιο κοντά στους στόχους της ψηφιακής δεκαετίας και αδυνατεί να αντιμετωπίσει τις προκλήσεις που επιφέρει η ψηφιακή εποχή.
Τομείς της έκθεσης του 2026 που εστιάζουν στις δεξιότητες: πώς μπορούν να καλυφθούν τα υφιστάμενα κενά;
Η έκθεση του 2026 για την κατάσταση της ψηφιακής δεκαετίας προσδιορίζει τρεις τομείς που επικεντρώνονται κυρίως στις δεξιότητες, στους οποίους απαιτούνται ιδιαίτερα επείγουσες προσπάθειες για την κάλυψη των υφιστάμενων κενών:
1) Ψηφιακές δεξιότητες
Οι στόχοι της Ψηφιακής Δεκαετίας της ΕΕ για το 2030 αποσκοπούν στην επίτευξη ποσοστού 80% των πολιτών της ΕΕ με βασικές ψηφιακές δεξιότητες και 20 εκατομμυρίων ειδικών στις ΤΠΕ σε απασχόληση. Το 2026, πάνω από το 60% των Ευρωπαίων διαθέτει βασικό ψηφιακό γραμματισμό και βασικές τεχνικές γνώσεις. Ωστόσο, το ποσοστό των ειδικών στις ΤΠΕ είναι σημαντικά χαμηλότερο το 2025, οι ειδικοί στις ΤΠΕ αποτελούσαν το 5% του συνολικού εργατικού δυναμικού (το ήμισυ του στόχου του 10% που αναφέρεται στη στρατηγική ανακοίνωση). Οι γυναίκες εξακολουθούν να υποεκπροσωπούνται σημαντικά στον χώρο της εργασίας στον τομέα της πληροφορικής, αποτελώντας λιγότερο από το 20% των ειδικών στις ΤΠΕ.
2) Υιοθέτηση και υιοθέτηση της τεχνολογίας από τις επιχειρήσεις
Το ένα πέμπτο των ευρωπαϊκών επιχειρήσεων έχουν αναπτύξει επιτυχώς την ΤΝ στο πλαίσιο επιχειρησιακών διαδικασιών. Η υιοθέτηση της ΤΝ από μόνη της έχει εκτοξευθεί στα ύψη σε σύγκριση με το προηγούμενο έτος, σημειώνοντας άλμα κατά 48 % το 2025. Σχεδόν οι μισές επιχειρήσεις (46,5%) χρησιμοποιούν υπολογιστικό νέφος και σχεδόν το 40% εργάζονται με δεδομένα. Οι μικρές και μεσαίες επιχειρήσεις (ΜΜΕ) αποτελούν τη ραχοκοκαλιά της ευρωπαϊκής οικονομίας, αντιπροσωπεύοντας σχεδόν όλες τις επιχειρήσεις στην Ευρώπη. Ωστόσο, εξακολουθούν να αντιμετωπίζουν εμπόδια που συνδέονται με τις δεξιότητες, τους πόρους, την πρόσβαση και τις υποδομές, παρά τα βελτιωμένα επίπεδα ψηφιακής ωριμότητας στις μικρές επιχειρήσεις που παρατηρούνται στην έκθεση.
3) Διαφαινόμενες κοινωνικές προκλήσεις στο σημείο τομής της ψηφιακής τεχνολογίας και των κοινωνικών αναγκών.
Με την αυξημένη ψηφιοποίηση αυξάνονται οι κοινωνικοί κίνδυνοι. Ζητήματα όπως η προστασία των ευάλωτων ομάδων και ιδίως των παιδιών (ανησυχητική πτυχή για πάνω από το 90 %), η διαδικτυακή χειραγώγηση, η παραπληροφόρηση και το παραποιημένο, επιβλαβές περιεχόμενο που παράγεται από τεχνητή νοημοσύνη (87%) ανησυχούν περισσότερο τους Ευρωπαίους πολίτες. Σχεδόν όλοι οι Ευρωπαίοι (80%) πιστεύουν ότι η ΤΝ θα πρέπει να ρυθμίζεται με προσοχή.
Πόσο κοντά είναι η Ευρώπη στους στόχους της ψηφιακής δεκαετίας της ΕΕ; Η πρόοδος όσον αφορά τις δεξιότητες παραμένει κατακερματισμένη
Από το 2022, η ανακοίνωση πολιτικής για την ψηφιακή δεκαετία λειτουργεί ως μηχανισμός στρατηγικής διακυβέρνησης, χαράσσοντας μια συγκεκριμένη πορεία για να καταστεί η επόμενη δεκαετία πιο ψηφιακή, ανθρωποκεντρική και σύμφωνη με τις βασικές αξίες της ΕΕ. Το πρόγραμμα πολιτικής για την ψηφιακή δεκαετία συνδυάζει κοινούς σκοπούς και στόχους με έναν συνολικό κύκλο παρακολούθησης και εξορθολογίζει τη συμμετοχή των κρατών μελών της ΕΕ μέσω των εθνικών στρατηγικών χαρτών πορείας για την ψηφιακή δεκαετία (εθνικοί χάρτες πορείας) και του συντονισμού σε επίπεδο ΕΕ με τα κράτη μέλη μέσω του συμβουλίου για την ψηφιακή δεκαετία.
Όπως δείχνει το Σχήμα 1 παρακάτω, η πρόοδος είναι τόσο μετρήσιμη όσο και αισθητή σε πολλούς τομείς. Ωστόσο, ορισμένες βασικές πτυχές, μεταξύ των οποίων και εκείνες που σχετίζονται με την ανάπτυξη δεξιοτήτων, υστερούν.
Ένα χαρακτηριστικο παράδειγμα είναι η τρέχουσα κατάσταση με τους εμπειρογνώμονες ΤΠΕ στον τομέα της απασχόλησης, όπου η πρόοδος φαίνεται να παραμένει στάσιμη. Η πρόοδος όσον αφορά τον εφοδιασμό του πληθυσμού της ΕΕ με βασικές ψηφιακές δεξιότητες υστερεί επίσης σε σχέση με τον στόχο για το 2030. Στις ψηφιακές δημόσιες υπηρεσίες, λόγω της άνισης προόδου, οι υπηρεσίες τόσο για τους πολίτες όσο και για τις επιχειρήσεις θα φθάσουν μόλις το 90 % περίπου του στόχου έως το 2030.
Δεξιότητες διάστασης: προκλήσεις ενόψει των στόχων για το 2030
Ο ψηφιακός μετασχηματισμός, ο οποίος προβλέπεται στην ανακοίνωση πολιτικής για την ψηφιακή δεκαετία, θέτει τους ανθρώπους στο επίκεντρο της τεχνολογικής μετάβασης. Στο πλαίσιο αυτό, η έκθεση εξετάζει τις ψηφιακές δεξιότητες τόσο ως «πλεονέκτημα της κυριαρχίας» όσο και ως «παράγοντα διευκόλυνσης της υιοθέτησης» και το έλλειμμα της ΕΕ και στις δύο διαστάσεις, τις βασικές δεξιότητες και τους ειδικούς στις ΤΠΕ, παραμένει ιδιαίτερα σημαντική.
Βασικές ψηφιακές δεξιότητες: την επίτευξη του στόχου, αλλά 7 χρόνια αργότερα.
Παρά τις σημαντικές εθνικές επενδυτικές δεσμεύσεις, η ΕΕ παραμένει εκτός πορείας για την επίτευξη του στόχου για το 2030 όσον αφορά τις βασικές ψηφιακές δεξιότητες (80 % του πληθυσμού), ο οποίος επί του παρόντος προβλέπεται να επιτευχθεί το 2037. Για παράδειγμα, οι δεσμεύσεις που αναλήφθηκαν στο πλαίσιο των εθνικών χαρτών πορείας για την ψηφιακή δεκαετία ανέρχονται συνολικά σε περίπου 300 δισ. EUR, συμπεριλαμβανομένων 205,9 δισ. EUR που προέρχονται από δημόσιους προϋπολογισμούς λίγο πάνω από το 1 % του ΑΕΠ της ΕΕ-27.
Ταυτόχρονα, μόλις το 60 % των Ευρωπαίων διαθέτουν βασικές ψηφιακές δεξιότητες. Με τον τρέχοντα ρυθμό των εξελίξεων, το ποσοστό αυτό αναμένεται να ανέλθει μόλις στο 68 % έως το 2030. Στα χαμηλότερα ποσοστά περιλαμβάνονται οι ηλικιωμένοι, τα άτομα από χαμηλότερο κοινωνικοοικονομικό υπόβαθρο και τα άτομα σε αγροτικές περιοχές όπου κυριαρχούν πτυχές όπως ο ψηφιακός αποκλεισμός. Ποιες είναι όμως οι διακριτές προκλήσεις όσον αφορά την απόκτηση βασικών ψηφιακών δεξιοτήτων;
Μια πρώτη διαρθρωτική πρόκληση αφορά την περιορισμένη εμβέλεια των υφιστάμενων συστημάτων και την αδυναμία τους να προσεγγίσουν ευάλωτες ομάδες. Οι σημερινοί τρόποι παροχής κατάρτισης αποτυγχάνουν να προσεγγίσουν όσους έχουν μεγαλύτερη ανάγκη και αυτή η διάσταση είναι ιδιαίτερα ισχυρή εάν εξετάσουμε τα ποσοστά τριτοβάθμιας εκπαίδευσης. Δεύτερον, οι επενδύσεις σε ψηφιακές δεξιότητες φαίνεται να επικεντρώνονται στην τυπική εκπαίδευση και τη γενική ψηφιακή ένταξη, αλλά δεν επιτυγχάνουν τη συμμετοχή δυσπρόσιτων ομάδων. Τρίτον, η ταχεία ανάπτυξη των ψηφιακών τεχνολογιών καθιστά τους στόχους ελαφρώς παρωχημένους. Ο τρέχων στόχος του 80 % καθορίστηκε σε μια εποχή πριν από την ΤΝ και, ενώ το θέμα του γραμματισμού στον τομέα της ΤΝ κερδίζει έδαφος, η πρόοδος παραμένει περιορισμένη. Αυτό δημιουργεί τον κίνδυνο ακόμη και η επίτευξη του στόχου να μην δημιουργήσει το επίπεδο ικανοτήτων που απαιτείται στην πράξη έως το 2030.
Αναλογία εμπειρογνωμόνων σε θέματα ΤΠΕ: όταν η έλλειψη γίνεται στρατηγικό μειονέκτημα
Απαιτείται ταχεία δράση για τη γεφύρωση των έντονων, μεγάλων κενών στην απασχόληση στον τομέα των ΤΠΕ, τα οποία διαφαίνονται μεγάλα μπροστά από τους στόχους της ψηφιακής δεκαετίας. Οι νέες και ταχέως εξελισσόμενες τεχνολογίες, όπως η τεχνητή νοημοσύνη, η υπολογιστική υψηλών επιδόσεων ή τα μαζικά δεδομένα, θα μπορούσαν να αποτελέσουν το κλειδί για την επίλυση πολλών κοινωνικών προκλήσεων αλλά η αξιοποίηση των οφελών τους απαιτεί ειδικευμένο εργατικό δυναμικό με τον κατάλληλο συνδυασμό τεχνικών και μη τεχνικών δεξιοτήτων το οποίο, σε γενικές γραμμές, λείπει από το ευρωπαϊκό έδαφος.
Το 2025, η ΕΕ διέσχισε μόλις το ήμισυ του στόχου για το 2030, απασχολώντας 10,5 εκατομμύρια εμπειρογνώμονες στον τομέα των ΤΠΕ. Αυτό εντάσσεται στο πλαίσιο ενός ταχέως μεταβαλλόμενου περιβάλλοντος, το οποίο επιφέρει επανάσταση στις ανάγκες σε δεξιότητες. Γιατί συμβαίνει αυτό;
Αρκετοί διαρθρωτικοί παράγοντες που συνδέονται με την ικανότητα της ΕΕ να ενισχύσει το εργατικό δυναμικό της στον τομέα των ΤΠΕ με τον ρυθμό που έχει καθοριστεί από την ψηφιακή δεκαετία βρίσκονται σε εξέλιξη. Πρώτον, η Ευρώπη δεν παράγει αρκετούς πτυχιούχους ΤΠΕ, γεγονός που οδηγεί σε περαιτέρω συμφόρηση στην αγορά εργασίας. Το 2023 μόλις 2,7 από κάθε 1000 νέους ήταν απόφοιτοι ΤΠΕ. Συγκριτικά, στις Ηνωμένες Πολιτείες, ο αριθμός αυτός ήταν 3,7 και στο Ηνωμένο Βασίλειο 4,6. Αυτό καταδεικνύει ότι το χάσμα δεξιοτήτων δεν μπορεί να καλυφθεί μόνο με την αναβάθμιση και την επανειδίκευση. Αντίθετα, απαιτούνται στοχευμένες επενδύσεις στα εκπαιδευτικά συστήματα, από τις μικρές ηλικίες έως και την ανώτατη εκπαίδευση, προκειμένου να αντιμετωπιστεί αυτή η έλλειψη.
Δεύτερον, υπάρχει τεράστια αναντιστοιχία μεταξύ των δεξιοτήτων που χρειάζεται και αναζητά ενεργά η αγορά εργασίας και των δεξιοτήτων που είναι διαθέσιμες στο σημερινό εργατικό δυναμικό. Τεχνολογίες όπως η τεχνητή νοημοσύνη, το υπολογιστικό νέφος και τα δεδομένα έχουν εξελιχθεί τόσο γρήγορα που έχουν καταστήσει αποτελεσματικά τα εκπαιδευτικά ιδρύματα ανίκανα να καλύψουν τη διαφορά και έχουν ξεπεράσει την ικανότητα των προγραμμάτων κατάρτισης να ακολουθήσουν. Οι πιστοποιήσεις που αφορούν συγκεκριμένους παρόχους τεχνολογίας περιπλέκουν περαιτέρω την κατάσταση, μειώνοντας τη συνολική ευελιξία της αγοράς εργασίας.
Τρίτον, η ανισορροπία μεταξύ των φύλων στον τομέα της τεχνολογίας εξακολουθεί να είναι περισσότερο από έντονη και η πρόοδος στον τομέα αυτό παραμένει περιορισμένη. Αυτή η τάση είναι παρατηρήσιμη σε όλη την πορεία της εκπαίδευσης και της σταδιοδρομίας από λιγότερα κορίτσια που ενδιαφέρονται για τους τομείς STEM έωςτις λιγότερες νέες γυναίκες που ασχολούνται με τους τομείς STEM και λιγότερες γυναίκες που ξεκινούν σταδιοδρομία στον τομέα της τεχνολογίας. Αυτός είναι ο λόγος για τον οποίο η πρόσφατη δρομολόγηση του στρατηγικού σχεδίου για την εκπαίδευση στους τομείς STEM τον Μάρτιο του 2025 θέτει την τόσο αναγκαία βάση για την ένταξη των τομέων STEM ως προτεραιότητας στις πολιτικές της ΕΕ για την εκπαίδευση και τις δεξιότητες και παρέχει ένα πλαίσιο πολιτικής και χρηματοδότησης για την προώθηση της ποιότητας της εκπαίδευσης στους τομείς STEM και της συμμετοχής σε αυτούς τους τομείς.
Τέλος, η ζήτηση για προηγμένες ψηφιακές δεξιότητες έχει ξεπεράσει τις αρμοδιότητες του τομέα των ΤΠΕ. Με την αυξημένη υιοθέτηση της ΤΝ σε όλους σχεδόν τους βασικούς τομείς (υγειονομική περίθαλψη, μεταποίηση, εφοδιαστική, δημόσια διοίκηση και άλλους), οι ανάγκες σε δεξιότητες υπερβαίνουν πλέον τις τρέχουσες προβλέψεις για το εργατικό δυναμικό. Το πιλοτικό έργο του Ευρωπαϊκού Γραφείου Νομικής Πύλης στην Ινδία, το οποίο δρομολογήθηκε τον Φεβρουάριο του 2026, αποτελεί βήμα προς τη σωστή κατεύθυνση, αναγνωρίζοντας την ανάγκη να προσελκύσει η ΕΕ παγκόσμια ταλέντα.
Περαιτέρω ανάγνωση
Η δέσμη μέτρων για την κατάσταση της ψηφιακής δεκαετίας 2026 δημοσιεύθηκε από την Ευρωπαϊκή Επιτροπή στις 17 Ιουνίου 2026. Περιλαμβάνει την έκθεση του 2026 για την κατάσταση της ψηφιακής δεκαετίας: Κάλυψη διαρθρωτικών κενών και κινητοποίηση επενδύσεων για το 2030 και μετέπειτα, παραρτήματα και σελίδες ανά χώρα. Στη δέσμη περιλαμβάνεται επίσης ένα έγγραφο εργασίας των υπηρεσιών της Επιτροπής με συστάσεις και αναλύσεις υψηλού επιπέδου σε επίπεδο ΕΕ.
Αναδημοσίευση κειμένου: State of the Digital Decade 2026: without urgent action, EU risks missing out on 20 million ICT experts target , Digital Skills & Jobs Platform, created by Galina MISHEVA.
Επιμέλεια μετάφρασης: Εθνική Συμμαχία για τις Ψηφιακές Δεξιότητες & την Απασχόληση.
